CZ. IV - URLOPY PRACOWNICZE - urlopy związane z rodzicielstwem

W związku z narodzinami dziecka pracownikom przysługują urlopy związane z opieką nad dzieckiem. 

Pracownikom przysługuje:
1) urlop macierzyński,
2) urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego,
3) urlop rodzicielski,
4) urlop ojcowski,
5) urlop wychowawczy.

ad. 1) Urlop macierzyński

Przysługuje w wymiarze:

  • 20 tygodni – w związku z narodzeniem jednego dziecka przy jednym porodzie,

  • 31 tygodni – w związku z narodzeniem 2 dzieci przy jednym porodzie,

  • 33 tygodnie – w związku z narodzeniem 3 dzieci przy jednym porodzie,

  • 35 tygodni – w związku z narodzeniem 4 dzieci przy jednym porodzie,

  • 37 tygodni – w związku z narodzeniem 5 lub więcej dzieci przy jednym porodzie.

Pracownica przed datą porodu może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Pozostała część zostaje wykorzystana po porodzie. Pierwsze 14 tygodni urlopu
Po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego pracownica ma prawo do rezygnacji, a pozostały okres urlopu wykorzystuje ojciec dziecka, jeśli jest pracownikiem.

Ojcu przysługuje prawo do wykorzystania pozostałej części urlopu macierzyńskiego jeśli jest pracownikiem lub:
1) jest objęty ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa,
2) przerywa działalność zarobkową, aby sprawować opiekę nad dzieckiem,
3) będzie sprawował osobistą opiekę przez pozostały okres urlopu macierzyńskiego.
Warunki muszą być spełnione łącznie.

Pracownica rezygnuje z urlopu macierzyńskiego poprzez pisemny wniosek złożony pracodawcy na nie później niż 7 dni przed powrotem do pracy. Ojciec dziecka, który chce wykorzystać pozostałą część urlopu macierzyńskiego składa wniosek do pracodawcy na nie później niż 14 dni przed planowanym urlopem.

ad. 2) Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

Urlop ten przysługuje pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie, wystąpił do sądu z wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza z wyłączeniem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem. Urlop ten przysługuje w wymiarze takim, jak przy urlopie macierzyńskim z tytułu przyjęcia dziecka (20 tygodni) lub dzieci (od 31-37 tygodni, w zależności od liczby dzieci przyjętych).

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje do momentu ukończenia przez dziecko 7 roku życia. W przypadku dziecka, wobec którego odroczono obowiązek szkolny - nie później niż do ukończenia 10 roku życia. dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia. Pracownik ten ma prawo do 9 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

ad. 3) Urlop rodzicielski

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego (lub na warunkach urlopu macierzyńskiego) pracownikowi przysługuje prawo do urlopu rodzicielskiego w następującym wymiarze:
1) 32 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
2) 34 tygodni – w przypadku porodu mnogiego.

Urlop rodzicielski może zostać udzielony jednorazowo lub maksymalnie w 4 częściach, nie później niż do ukończenia 6 roku życia przez dziecko.

Wniosek składa się do pracodawcy w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. 16 tygodni urlopu zostaje udzielone w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części urlopu. 

Możliwe jest wykorzystanie urlopu rodzicielskiego z jednoczesną pracą na rzecz pracodawcy w wymiarze nieprzekraczającym wymiaru połowy etatu. Wówczas urlop ulega proporcjonalnemu przedłużeniu.

ad. 4) Urlop ojcowski

Ojciec dziecka będący pracownikiem ma prawo do wykorzystania 2-tygodniowego urlopu ojcowskiego do momentu ukończenia przez dziecko 24 miesiąca życia. Urlop przysługuje jednorazowo lub w dwóch częściach na wniosek pracownika złożony minimum 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

ad. 5) Urlop wychowawczy

Urlop ten przysługuje pracownikowi, który pozostawał zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez minimum 6 miesięcy (wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia). Nie przysługuje osobie wykonującej prace na podstawie umów cywilnoprawnych, zatrudnionych w KRUSie oraz bezrobotnym.

Urlop wychowawczy jest urlopem niepłatnym. Przysługuje na wniosek pracownika złożony z 21-dniowym wyprzedzeniem. Wymiar urlopu wynosi maksymalnie 36 miesięcy. Urlop można wykorzystać w nie więcej niż 5 częściach.

Przysługuje obojgu rodzicom z tym zastrzeżeniem, że minimum 1 miesiąc musi zostać wykorzystany przez drugiego rodzica. Nie można tego prawa przenieść na rodzica, który wcześniej przebywał na urlopie wychowawczym. Przysługuje do ukończenia 6 roku życia przez dziecko. Istnieje możliwość udzielenia tzw. dodatkowego urlopu wychowawczego w tym samym wymiarze w przypadku dziecka z orzeczoną niepełnosprawnością, do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia.

Jeżeli przysługujące Państwu prawa do urlopu związanego z rodzicielstwem pozostają dla Państwa niejasne - zapraszamy do kontaktu: [email protected] lub pod numerem telefonu: 721-397-241.

Pozdrawiam,

mgr Aleksandra Klepin