Czy niepłacenie alimentów jest przestępstwem?

Obowiązek utrzymania dziecka przez rodziców stanowiący element władzy rodzicielskiej istnieje zarówno w wymiarze moralnym, jak i wynika wprost z przepisów prawa.
Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są zobowiązani do zapewnienia dziecku środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny), do czasu, gdy dziecko osiągnie możliwość samodzielnego utrzymania się. Świadczenia alimentacyjne na rzecz dziecka mają na celu zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych.
Zgodnie z polskim prawem, istnieje coś takiego, jak „obowiązek alimentacyjny”, czyli inaczej konieczność dostarczania środków do utrzymania określonym osobom, w konkretnych sytuacjach. Zdecydowanie najczęściej alimenty płacone są na rzecz dzieci. W normalnej sytuacji, oboje rodziców, wspólnie wychowujących dziecko, ponoszą wszelkie koszty utrzymania i wychowywania go. Jednak, gdy mamy do czynienia z rozwodem, bądź separacją, sprawy się komplikują. Kto i komu powinien płacić alimenty? W jakiej wysokości? Co zrobić, żeby alimenty na dziecko dostać i jak wyegzekwować ich płacenie? Na te pytania odpowiemy w kolejnym artykule, albowiem dzisiejszy artykuł dotyczyć będzie tzw. dłużników alimentacyjnych- czy niepłacenie alimentów stanowi przestępstwo?

Obowiązek utrzymania dziecka przez rodziców istnieje nie tylko w wymiarze moralnym, ale wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym rodzice są zobowiązani do zapewnienia dziecku środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny), do czasu, gdy dziecko osiągnie możliwość samodzielnego utrzymania się. Świadczenia alimentacyjne na rzecz dziecka mają na celu zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych. Nie rzadko zdarza się jednak tak, że osoba zobowiązana do płacenia alimentów na rzecz dziecka, uchyla się od tego obowiązku, co z kolei stanowi przesłankę do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej tejże osoby.

Zatem,
czy niepłacenie alimentów stanowi przestępstwo?

Niealimentację penalizuje art. 209 kodeksu karnego. Zgodnie z treścią tego przepisu, aby doszło do popełnienia przestępstwa z tego tytułu, obowiązek alimentacyjny musi być określony co do wysokości:
  • orzeczeniem sądowym
  • ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową
Oprócz tego, aby doszło do wyczerpania znamion tegoż przestępstwa łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Co oznacza ''[...] co najmniej 3 świadczeń okresowych"? Jako przykład można wskazać w tym przypadku sytuację, gdy na sprawcy ciąży obowiązek alimentacyjny ustalony w wysokości 1500 zł miesięcznie, a wpłaca on jedynie po 500 zł miesięcznie. Po 5 miesiącach wysokość zaległości będzie wynosiła zatem już 5000 zł, w związku z czym zaległość przekroczy równowartość trzech świadczeń okresowych (tj. 4500 zł).

Pamiętajmy jednak, że zachowanie sprawcy musi wynikać z jego złej woli, tzn. w sytuacji gdy nie płaci alimentów na rzecz dziecka, a ma ku temu możliwość.

Jaka kara grozi za niepłacenie alimentów?

W wyżej opisanej sytuacji sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, jednakże w pewnym sytuacjach przepisy przewidują również surowszą odpowiedzialność, albowiem jeżeli osoba popełniająca przestępstwo niealimentacji naraża dziecko na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności nawet do dwóch lat.

Pod pojęciem podstawowych potrzeb życiowych należy zaliczyć takie potrzeby, jak wyżywienie, zamieszkanie, kształcenie, leczenie, korepetycje. Tu należy jednak pamiętać, że nawet jeśli osoba trzecia zaspokoi ww. potrzeby dziecka, nie oznacza to, że sprawca uniknie w ten sposób odpowiedzialności karnej.

Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa

Co do zasady przestępstwo niealimentacji ścigane jest na wniosek pokrzywdzonego, jednakże wniosek o ściganie może złożyć równiez organ pomocy społecznej lub organ podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

A więc jeśli osoba będąca dłużnikiem alimentacyjnym nie wywiązuje się ze swego obowiązku, składamy zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury lub Policji.

Zachęcam do skontaktowania się z naszymi prawnikami w wyżej wskazanym zakresie poprzez wysłanie wiadomości za pośrednictwem adresu e-mail [email protected]


Z wyrazami szacunku,

mgr Anita Kazimierowicz

Prawnik