Odprawy pracownicze cz. II

Odprawa emerytalna przysługuje każdemu pracownikowi, który przechodzi na emeryturę i przejście na emeryturę jest skutkiem utraty stosunku pracy. Analogiczna sytuacja jest w momencie, kiedy pracownik przechodzi na rentę (odprawa rentowa).

Należy pamiętać o tym, że wypłacenie odprawy emerytalnej należy do obowiązków pracodawcy i jej niedochowanie skutkuje wymierzeniem kary grzywny.

Komu przysługuje odprawa emerytalna?

Przepisy kodeksu pracy wskazują, że odprawa emerytalna przysługuje każdemu pracownikowi, zatem nie ma znaczenia, czy był on zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania, spółdzielczej umowy o pracę czy mianowania. Nie jest zależna również od stażu pracy pracownika. Warunkiem do uzyskania odprawy emerytalnej jest:
  • spełnienie wymagań uprawniających do uzyskania wskazanego świadczenia (emerytury lub renty) z ubezpieczenia społecznego
  • związek między ustaniem zatrudnienia i w jego wyniku przejście na emeryturę lub rentę

Pamiętajmy, że dopiero łączne spełnienie ww. warunków uprawnia do uzyskania odprawy. Celem odprawy jest złagodzenie skutku utraty zarobku z pracy.

Wysokość odprawy emerytalnej

W przypadku ustania zatrudnienia wskutek przejścia na emeryturę lub rentę pracownikowi należy się odprawa od pracodawcy w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jest to minimalna kwota narzucona przez ustawodawcę, jednakże pracodawca działając w dobrej wierze, może przyznać kwotę wyższą z tytułu odprawy emerytalnej.

Warto pamiętać również o tym, że odprawa emerytalna przysługuje także w przypadku wcześniejszego przejścia na emeryturę (wyr. SN z 11.1.2001 r., I PKN 187/00, OSNAPiUS 2002, Nr 18, poz. 429).

Wśród niektórych grup zawodowych wysokość odprawy regulują odrębne przepisy!
W tym przypadku wysokość odprawy pieniężnej uzależniona jest od stażu pracy. Do takiej grupy zaliczymy, m.in. nauczycieli, urzędników państwowych i samorządowych.

Przykład:

Biorąc pod uwagę postanowienia Karty Nauczyciela, nauczyciel, z uwagi na przejście na emeryturę otrzymuję odprawę, której wysokość uzależniona jest od stażu pracy w szkole. Zatem:

  • nauczyciel, który przepracował w szkole krócej niż 20 lat - wysokość odprawy wynosi wartość 2miesięcznego wynagrodzenia

  • nauczyciel, który przepracował w szkole więcej niż 20 lat- wysokość odprawy w tym przypadku wynosi wartość trzymiesięcznego wynagrodzenia

Jak obliczyć wysokość odprawy emerytalnej?

Ustalenie miesięcznego wynagrodzenia następuje poprzez uwzględnienie oraz wyliczenie sumy poniższych kwot:

wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej stawce - pracodawca bierze pod uwagę wysokość z miesiąca nabycia prawa do odprawy rentowej,
wynagrodzenia za okresy jednomiesięczne wynikające ze zmiennych składników - pracodawca bierze pod uwagę średnią wysokość z trzech ostatnich miesięcy,

wynagrodzenia za okresy dłuższe niż miesiąc pracodawca bierze pod uwagę średnią wysokość z ostatnich dwunastu miesięcy.

Pracodawca nie nalicza składek do ZUS od wypłaconej pracownikowi odprawy emerytalnej!
Natomiast odprawa emerytalna podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Czy w razie śmierci pracownika, któremu przysługuje odprawa emerytalna prawo do niej przechodzi na rodzinę zmarłego?

Prawo do odprawy uzyskuje pracownik z dniem przejścia na rentę lub emeryturę. Dlatego też roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku pracy, także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę zostało wydane później (wyr. SN z 9.4.1998 r., I PKN 508/97, OSNAPiUS 1999, Nr 8, poz. 267).
Wydanie decyzji o przyznaniu emerytury (lub renty) po śmierci pracownika nie może powodować wygaśnięcia do niej prawa. Zgodnie z  art. 631 § 2 kodeksu pracy, prawo to przechodzi na rodzinę zmarłego, a w braku takiej wchodzi do spadku.
W razie zatrudnienia u więcej niż jednego pracodawcy należy się od każdego odrębnie.  

Co jest również ważne- odprawa emerytalna przyznawana jest tylko jeden raz w życiu!
A więc: jeśli emeryt, który otrzymał odprawę, nawiąże ponownie stosunek pracy, nie może uzyskać prawa do odprawy po raz drugi.

Zachęcam do kontaktu z naszym zespołem, jeśli masz jakieś pytania związane z odprawą emerytalną. 

Łączę wyrazy szacunku,
mgr Anita Kazimierowicz