Prokura. Prokurent, czyli pełnomocnik przedsiębiorcy

Prokura jest pełnomocnictwem. Prokura może być udzielona tylko i wyłącznie przez przedsiębiorcę, który podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Oznacza to, że nie może być ona udzielona przez osobę prowadzącą jednoosobową działalność gospodarcza ani też przez wspólników spółki cywilnej, z uwagi na podleganie wpisowi do innego rejestru. 

Prokura obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Co do pierwszego rodzaju czynności należy przyjąć, że prokurent może reprezentować przedsiębiorcę przed wszystkimi sądami, a także przez organami państwowymi i samorządowymi. Zakres ten ulega jednak zawężeniu na mocy przepisów szczególnych, a przede wszystkim ograniczenia te znajdują odbicie w  art. 1093 i 1096 KC. 

" Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej czynności. "

" Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności. "

Dodatkowe ograniczenia mogą dotyczyć poszczególnych rodzajów przedsiębiorców, w szczególności będących osobami prawnymi, w przypadku których dokonanie pewnych czynności może być zastrzeżone przez ustawę wyłącznie dla określonego organu (np. w przypadku zgłoszenia wniosku o wpis do spółki z o.o. do rejestru przez cały zarząd, co wyklucza możliwość zgłoszenia wniosku przez pełnomocnika/prokurenta).

Przedsiębiorca nie ma możliwości ograniczyć umocowania ze skutkiem wobec osób trzecich prokurenta w stosunku do zakresu jego umocowania wynikającego z  art. 1091 § 1 k.c. Nie może więc, np. ograniczyć go do dokonywania jedynie czynności zwykłego zarządu. Jednakże w ramach stosunku łączącego przedsiębiorcę z prokurentem strony mogą uzgodnić różnego rodzaju ograniczenia swobody prokurenta. Mogą, np. uzgodnić, że prokurent będzie mógł dokonać jakąś czynność jedynie za uprzednią zgodą przedsiębiorcy.

Kto może być prokurentem?

Prokurentem może być jedynie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. 

Ustanowienie prokurenta

Prokurent może zostać ustanowiony przez osoby upoważnione do reprezentacji spółek, tzn.:
  • w spółce jawnej wymagana jest zgodna uchwała wszystkich wspólników ujawnionych w rejestrze upoważnionych do reprezentowania spółki,
  • w spółce partnerskiej prokurenta mogą ustanowić wszyscy partnerzy lub może to zostać powierzone zarządowi, w którego skład mogą wchodzić także osoby trzecie,
  • w spółce komandytowej, co do zasady, prowadzenie spraw i reprezentowanie spółki należy do komplementariuszy, a komandytariusz nie jest do tego ani uprawniony, ani zobowiązany, dlatego też wspólnicy mogą ustanowić komandytariusza prokurentem i w ten sposób uzyska on możliwość skutecznego dokonywania  czynności prawnych w imieniu spółki.
  • w spółkach kapitałowych (sp. z o.o. i s.a.) uprawnienie do ustanowienia prokurenta posiada zarząd spółki.

Rodzaje prokury 
Wyróżniamy trzy rodzaje prokury: łączną, oddzielną i oddziałową. Rodzaj prokury również podlega wpisowi do rejestru KRS, dlatego też warto je od siebie odróżnić.
Łączna oznacza, że prokurent nie może działać samoistnie, tylko wspólnie z innym prokurentem.
Oddziela oznacza, że prokurent działa samoistnie.
Oddziałowa oznacza, że prokurent dokonuje jedynie te czynności prawne, które wpisane są w rejestrze KRS. 

Koszty zgłoszenia do KRS 

Po powołaniu prokurenta należy złożyć wniosek o jego wpisanie do KRS. Należy wówczas uiścić opłatę sądową od wniosku w wysokości 400,00 zł, a w dalszej kolejności opłacie podlega ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w wysokości 250,00 zł.


_____________________________________________________________

Łączę wyrazy szacunku,
mgr Anita Kazimierowicz