Spadek z dobrodziejstwem inwentarza, czyli jak przyjąć spadek bez długów?

Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić, o czym stanowi art. 1012 kodeksu cywilnego.

Zatem przybliżmy, co to właściwie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?

Otóż, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza nic innego, jak odpowiedzialność za długi zmarłego wyłącznie do wysokości odziedziczonego majątku (aktywów), a nie za ewentualne całkowite zadłużenie. Przyjmuje się wówczas spadek, w którym dług równy jest majątkowi - długi nie przewyższa tego, co odziedziczymy „na plus”.
Z momentem otwarcia spadku, spadkobierca nabywa zarówno prawa, jak i obowiązki majątkowe zmarłego (spadkodawcy). Należy pamiętać o tym, że spadkobierca ma termin 6 miesięcy od momentu otwarcia spadku na złożenie stosownego oświadczenia, co do przyjęcia (jeżeli przyjmuje, to jak?) lub też odrzucenia spadku.
Ustawodawca albowiem przewiduje trzy możliwości.
1. Spadkobierca może przyjąć spadek (tj. Przyjęcie proste, innymi słowami 'wprost')
2. Spadkobierca może przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza
3. Spadkobierca może odrzucić spadek w całości.

Zmiany, które weszły w życie 18 października 2015 roku szczegółowo określiły kwestię przyjmowania długów spadkowych. Wcześniej obowiązujące przepisy powodowały szereg niesprawiedliwych rozstrzygnięć. Przykładowo, 10-letnie dziecko dziedziczy długi po swoim zmarłym ojcu będącym dłużnikiem banku, względem którego ma długi przewyższające kwotę  100 tysięcy złotych. Dziecko to nie składa stosownego oświadczenia w terminie 6 miesięcy. Gdyby nie wyżej wspominana zmiana wprowadzona w roku 2015, bank będący wierzycielem w tym przypadku, miałby prawo domagać się zapłaty od tego dziecka. Dzięki natomiat nowym przepisom, które przewiduje kodeks cywilny, nie ma już takiej możliwości, albowiem zgodnie z art. 1015 § 2 kodeksu cywilnego - Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Zatem, podsumowując:

1. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza odpowiedzialność za długi zmarłego wyłącznie do wysokości wartości dóbr, jakie odziedziczył (tj. nie spłacamy długów po zmarłym).
2. W sytuacji, gdy jesteś spadkobiercą, a nie złożysz oświadczenia o przyjęciu spadku lub jego odrzuceniu w terminie 6 miesięcy, przyjmujesz automatycznie spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

mgr Anita Kazimierowicz