Umowa ustna - czy jest wiążąca?

Zawieranie umów jest jedną z najczęściej wykonywanych czynności prawnych. Polskie prawo dopuszcza zawieranie umów w różnej formie z tym zastrzeżeniem, że dla niektórych sytuacji konieczne jest zawarcie umowy w określonej formie - np. formy aktu notarialnego.  Umowa ustna, z punktu widzenia prawa, jest jak najbardziej możliwą formą zawierania umów. Dzięki swobodzie umów niejednokrotnie strony mają możliwość wyboru zawarcia sposobu umowy. 

Czym jest umowa ustna?

Umowa ustna jest niczym innym jak złożeniem zgodnych oświadczeń woli dwóch lub większej ilości podmiotów. Klasycznym przykładem umowy ustnej jest robienie drobnych zakupów. Uzgodnienie ceny, zapłata ceny i wydanie towaru oznacza, że umowa została zawarta. Przy nieskomplikowanych czynnościach taka forma jest jak najbardziej dopuszczalna, a uprawnionymi do jej zawarcia są także osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych (np. osoby małoletnie).

W przypadku umowy ustnej (jak i każdej innej umowy) istotne jest złożenie niebudzących wątpliwości, zgodnych oświadczeń woli. W każdej sytuacji, w której nie jest zastrzeżone zawarcie umowy w określonej formie, umowa ustna będzie wiążąca podobnie jak umowa w zwykłej formie pisemnej.

Szczególne formy zawierania umów

W niektórych przypadkach, mimo swobody spisywania umów, umowa ustna nie będzie wystarczająca. Jest tak wówczas, gdy ustawa przewiduje zawarcie umowy w konkretnej formie dla wywołania określonego skutku prawnego. Dla przykładu, umowa sprzedaży nieruchomości musi, pod rygorem nieważności, zostać sporządzona w formie aktu notarialnego.
Do innych szczególnych form zawierania umów zaliczamy także:
a) forma pisemna,
b) forma pisemna z podpisem poświadczonym,
c) forma pisemna z poświadczeniem daty.

Tzw. forma konkludentna

Kodeks cywilny przewiduje możliwość zawarcia umowy poprzez zachowanie strony - takim przejawem może być uścisk dłoni czy uniesienie palca w przypadku zamawiania napoju przy barze, co ma na celu zasygnalizowanie chęci zakupu napoju, a więc i zawarcia umowy.

Konsekwencje zawierania umów w formie ustnej

O ile umowa ustna jest, co do zasady, umową wiążącą, o tyle wykazanie ewentualnego nieprzestrzegania jej warunków czy niespełnienia jest kłopotliwe. Na drodze sporu sądowego dochodzenie swoich praw wyłącznie w oparciu o umowę ustną może być bardzo trudne, jednakże nie niemożliwe. Strona dochodząca swych praw na drodze sądowej musi wykazać faktyczne zawarcie porozumienia i jej niewykonanie. Strona może wykazać fakt zawarcia umowy ustnej w oparciu m.in. o zeznania świadków czy dokumenty prywatne, urzędowe. Również wiadomości SMS lub e-mail mogą służyć, jako środek dowodowy. O ile wykazanie faktu zawarcia może być możliwe, o tyle wykazanie dokładnych warunków umowy może być nieco bardziej kłopotliwe dla stron.

Zawieranie umów ustnych w sytuacjach życia codziennego i drobnych sprawach jest jak najbardziej akceptowalne. Zalecamy jednak, aby przy sprawach o istotniejszym charakterze wybierać bardziej sformalizowane i oficjalne formy.

Jeśli mają Państwo wątpliwości, co do formy zawarcia określonej umowy, zapraszamy do kontaktu: [email protected] lub pod numerem telefonu: 721-397-241.

Pozdrawiam,

mgr Aleksandra Klepin